Let op: De hier voorgestelde oplossingen zijn louter pistes ter overweging, aangezien elk gebouw zijn eigen specifieke kenmerken heeft. Raadpleeg voor elke stap altijd een gekwalificeerde vakman om de juiste optie voor uw situatie te bepalen.
Je oude verwarmingsketel heeft de geest gegeven en je wilt hem vervangen door een condensatieketel, een nieuw model met een strakker design en een beter rendement. Goed zo! Maar vóór je de bestelbon tekent, moet je nagaan of de schoorsteen wel geschikt is. In een appartement moet je rekening houden met de technische beperkingen van het gebouw en de regels van mede-eigendom.
Mag ik een nieuwe condensatieketel aansluiten op een gemeenschappelijke schoorsteen? Ja, maar niet zonder technische inspectie vooraf.
Een condensatieketel stelt specifieke eisen aan de afvoer. Voor ketels die op een collectieve schoorsteen zijn aangesloten, moet een collectieve oplossing worden overwogen die door een specialist ter zake is uitgewerkt.
Afhankelijk van het type kanaal kan een tubage, een afzonderlijke afvoer of een volledige renovatie van het systeem nodig zijn. Bij een mede-eigendom hangt de beslissing ook af van de status van het rookkanaal, de regels van het gebouw en soms van een goedkeuring door de algemene vergadering.
Gemengde aansluiting = verboden!
Een ultramoderne verwarmingsketel willen aansluiten op een oud rookkanaal is een beetje als een inductiekookplaat aansluiten op oude koperdraden: het is er niet voor ontworpen. Het is riskant en de regelgeving verbiedt het.
Het is een fysiek probleem: de rookgassen die een condensatieketel uitstoot, hebben een veel lagere temperatuur en bevatten veel meer waterdamp.
- Corrosie en waterdichtheid: De waterdamp verandert in condens (zuur water) dat het metselwerk van de schoorsteen of het oude aluminium rookkanaal aantast. Als oplossing wordt de schoorsteen getubeerd: er wordt een nieuwe, luchtdichte buis in het oude kanaal geschoven. Dat is een stijve polypropyleen buis als het kanaal perfect recht is, of een flexibele slang als de schoorsteen bochten heeft.
- Terugslag: Condensatieketels werken met een ventilator (geforceerde trek). Als de rookgassen onder druk worden geïnjecteerd in een kanaal dat wordt gedeeld met toestellen met natuurlijke trek, dan kan dat nadelig zijn voor de werking van de ketel of dan kan er een risico op terugslag van de rookgassen ontstaan.
- Condensafvoer: De condensvorming 'creëert' zuur water. Het condenswater moet verplicht worden afgevoerd naar het rioleringsnet. Als je oude verwarmingsketel ver van een afvoer stond, moet je een opvoerpomp installeren of nieuwe aansluitingen maken.
Moet ik mijn schoorsteen tuberen als ik een condensatieketel heb?
Bij een condensatieketel hoort een aangepaste rookafvoer. Bekijk de mogelijkheden en ontdek of een alternatief voor gas interessant is.
Collectieve oplossingen
Of het nu gaat om een rookkanaal dat door de gemeenschappelijke delen loopt of om een kanaal in onverdeeldheid tussen buren: elke tussenkomst aan een afvoerkolom vereist steevast een collectief akkoord (een stemming op de algemene vergadering of de unanieme instemming van de gezinnen die op dezelfde kolom zijn aangesloten).
Elk gebouw heeft zijn eigen specifieke kenmerken. Daarom is het belangrijk om samen met een vakman verschillende technische pistes te bestuderen. Dit zijn de meest voorkomende opties:
- Afzonderlijke tubering in de bestaande schouw: We plaatsen een nieuwe, onafhankelijke en waterdichte koker voor elke nieuwe ketel naargelang de behoeften, terwijl de aparte afvoerkanalen voor de resterende oude toestellen behouden blijven. Met deze formule kan iedereen op eigen tempo overstappen op condensatie, al blijkt dit op termijn vaak duurder dan een globale renovatie.
- Plaatsing van een buitenkanaal: Als de oorspronkelijke schoorsteen te smal is, bestaat de oplossing erin een dubbelwandige roestvrijstalen (RVS) koker op de achtergevel te installeren. Hoewel dit technisch zeer efficiënt is, verandert deze optie het uitzicht van het gebouw. De uitdrukkelijke toestemming van de algemene vergadering (AV) is hier dus verplicht.
- Een nieuwe collectieve tubering: Dit is dé groepsoplossing bij uitstek. We trekken één enkele waterdichte koker door de oude schouw, wat wel inhoudt dat alle atmosferische ketels die op die kolom zijn aangesloten, tegelijkertijd moeten worden vervangen door condensatiemodellen.
Zijn verwarmingsketels zonder condensering nog toegelaten?
Atmosferische ketels van het type B1 hebben uitstel van executie gekregen sinds de verstrenging van de Ecodesign-eisen. In sommige gebouwen met collectieve schoorstenen kunnen ze nog voorkomen, maar de haalbaarheid van een vervanging moet per geval worden onderzocht, afhankelijk van de regio en het type kanaal.
Individuele oplossingen onder voorwaarden
Zelfs al beslis je om je ‘technisch te bevrijden’ van het collectieve kanaal, dan nog blijf je gebonden door de ‘werking’ van het gebouw. Bij een mede-eigendom moet elke wijziging die invloed heeft op de gebouwschil of het akoestisch comfort vooraf worden goedgekeurd. Als je toch 'je eigen weg' wil gaan, kan je onder meer kiezen voor:
- Geveluitmonding (muurdoorvoer): Er wordt een opening in de buitenmuur gemaakt om de rookgassen af te voeren. Let op: in een dichtbebouwde stedelijke omgeving zijn de stedenbouwkundige voorschriften en de minimale afstanden tot de ramen van de buren zo streng dat deze optie in een appartement vaak moeilijk te realiseren is.
- Een warmtepomp: Het vervangen van je verwarmingssysteem door een warmtepomp met een buitenunit vereist eveneens het akkoord van de mede-eigenaars (vanwege mogelijke geluidshinder en het visuele aspect) en moet de lokale politiereglementen op lawaai respecteren.
Kan je een appartement ook verwarmen met een warmtepomp?
En als je nu eens een versnelling hoger schakelde?
Waarom zou je de vraag niet stellen aan de syndicus: "Wat als we nu eens ophielden met allemaal in ons eigen hoekje te knutselen en zouden kiezen voor een echte duurzame gezamenlijke oplossing, zelfs al zijn daarvoor mogelijk dure tuberingswerken nodig?" Als het gebouw het toelaat, zijn er oplossingen zoals:
- Warmtekrachtkoppeling (WKK): Hierbij voedt het systeem het verwarmingsnet van het gebouw, terwijl de opgewekte elektriciteit wordt gebruikt voor de gemeenschappelijke delen. Door de stookruimte om te vormen tot een kleine lokale centrale, wekt het gebouw zelf de energie op voor liften, verlichting en pompen.
- Collectieve warmtepomp: Er worden warmtepompen in cascade opgesteld op het dak of op een binnenplaats om een gecentraliseerd netwerk te voeden. Dit is een oplossing voor de toekomst, maar let op: veel oudere gebouwen vereisen vaak eerst een betere isolatie.
- Collectieve hybride: Een interessant compromis voor bestaande gebouwen. Een warmtepomp voorziet in het grootste deel van de jaarlijkse behoefte, terwijl een hoogrendementsketel op gas bijspringt tijdens periodes van extreme kou. Hiermee kan het gebouw koolstofvrij worden gemaakt zonder dat alle private radiatoren vervangen moeten worden.
Welke oplossing kiezen?
Gezien de verschillende mogelijke situaties bestaat er geen 'wonderoplossing' voor de schoorsteenproblematiek. Hier zijn enkele denkpistes:
Wil je een bestendige oplossing voor het hele gebouw? Een nieuwe collectieve tubage waarbij alle ketels worden vervangen, kan de beste keuze zijn. Door de kosten van de tubage te delen, verhoogt het gebouw zijn erfgoedwaarde en kan iedereen zijn installatie moderniseren zonder de gevel te ontsieren.
Je verwarmingsketel heeft het laten afweten en je moet snel handelen? Bij vervanging van de ketel kan een geveldoorvoer een oplossing zijn, onder strikte voorwaarden. De algemene vergadering moet haar akkoord geven en de zones voor de uitstoot van rookgassen moeten strikt worden nageleefd om ruzie met je buren te vermijden.
Wil je vooroplopen in de energietransitie? De individuele warmtepomp kan je autonomie bieden. Maar overleg in elk geval eerst met de syndicus om de plaats en het geluidsniveau van de buitenunit goed te keuren.
Schakel een vakman in
Welke oplossing je ook kiest, neem altijd een vakman in de arm. Ga niet doe-het-zelven: het gaat hier om de veiligheid van alle bewoners. Alleen een deskundige in dit soort zaken kan rekening houden met alle technische aspecten. Niet alle verwarmingstechnici hebben die kennis in huis, je kunt dus het best een gespecialiseerd studiebureau inschakelen.