De calorische waarde van gas, ook wel verbrandingswarmte genoemd, is de energie die vrijkomt in de vorm van warmte, wanneer het gas wordt verbrand.
Waarom is dit belangrijk?
In tegenstelling tot water is niet elke kubieke meter gas gelijk. Om een eerlijke facturatie te garanderen, word je verbruik niet berekend op basis van het ruwe volume (m³), maar op de werkelijk geleverde energie (kWh).
De link tussen het gemeten volume op je meter en het verbruik op je factuur wordt gelegd via de omzettingsfactor. Deze factor houdt rekening met de calorische waarde van het gas, evenals met de leveringsdruk en de temperatuur in je regio.
Hoeveel bedraagt het?
De calorische waarde wordt uitgedrukt in kilowattuur (kWh) of megajoule (MJ) per gewichts- of volume-eenheid.
Na de omschakeling van arm naar rijk gas wordt België nu uitsluitend bevoorraad met rijk gas. De calorische bovenwaarde (CBW) van dit gas ligt gemiddeld tussen 11,3 en 11,7 kWh/m³.
Ter vergelijking: de CBW van het oude arme gas schommelde tussen 9,5 en 10,8 kWh/m³.
Omdat gas een product van natuurlijke oorsprong is, gaat het hier om benaderende waarden. De samenstelling van gas varieert naargelang de oorsprong ervan, net zoals dat bij water, ijzererts of steenkool het geval is.
Onderwaarde vs bovenwaarde
De calorische waarde van een brandstof wordt met 2 waarden uitgedrukt: de calorische bovenwaarde en de calorische onderwaarde.
- De calorische bovenwaarde (CBW) houdt rekening met de totale energie die bij verbranding vrijkomt.
- De calorische onderwaarde (COW) beperkt zich tot de warmte die rechtstreeks door de vlam wordt geproduceerd.
Om het verschil te begrijpen, grijpen we terug naar de lessen wetenschap. Elke brandstof produceert waterdamp.
- Die damp bevat energie die gerecupereerd kan worden wanneer de damp condenseert tot water. Dat is wat gebeurt in een condensatieketel.
- In een klassieke ketel daarentegen gaat die energie verloren en verdwijnt ze via de schoorsteen met de verbrandingsrook.
Goed om te weten
Voor de berekening van je factuur wordt er altijd uitgegaan van de bovenwaarde (PCS). Dit is een gestandaardiseerde manier om het energiegehalte van gas om te rekenen voor facturatie. Met een condensatieketel kan je dus meer warmte recupereren voor dezelfde gefactureerde prijs.
En bij andere brandstoffen?
In principe heeft elke brandstof die kan verbranden een calorische waarde. Hoeveel die calorische waarde bedraagt, verschilt per type brandstof. Ter vergelijking: er is ongeveer 3 kg droog hout nodig om 1 liter stookolie of 1 m³ aardgas te vervangen. Wanneer je brandstofprijzen vergelijkt, loont het dus om rekening te houden met de calorische waarde.
Enkele voorbeelden
| Energie | Calorische onderwaarde | Calorische bovenwaarde |
|---|---|---|
| Arm aardgas | 9,16 kWh/m³ | 10,17 kWh/m³ |
| Rijk aardgas | 10,12 kWh/m³ | 11,46 kWh/m³ |
| Butaan | 12,66 kWh/kg | 13,7 kWh/kg |
| Propaan | 12,78 kWh/kg | 13,89 kWh/kg |
| Stookolie verwarming | 9,96 kWh/l | 10,70 kWh/l |
| Steenkool, bv. antraciet 10/20 | 8,72 kWh/kg | 9,27 kWh/kg |
| Hout (20% vochtgehalte) | 3,82 kWh/kg | 4,14 kWh/kg |
Extra inzicht
Hoewel de verbrandingswaarde een intrinsieke fysische eigenschap is, zijn de cijfers in deze tabel gemiddelden die in de praktijk kunnen variëren naargelang de kwaliteit van de geleverde energiebron:
- Aardgas: De chemische samenstelling varieert naargelang de geografische herkomst (de verhouding tussen methaan, ethaan of stikstof). De netbeheerder past daarom maandelijks de omzettingsfactor aan om de werkelijk verbruikte energie te factureren in plaats van louter het volume in m³.
- Vaste brandstoffen (hout, pellets): De calorische waarde is afhankelijk van de houtsoort, maar vooral van het vochtgehalte. Hout dat niet goed gedroogd is, kan meer dan 20% van zijn effectieve energetische waarde verliezen, omdat een deel van de hitte verloren gaat aan de verdamping van het aanwezige water.
- Vloeibare brandstoffen (stookolie, petroleum): Deze zijn het meest stabiel, hoewel additieven of kleine variaties in het raffinageproces de energiedichtheid licht kunnen beïnvloeden.